Online privacy thuis in 2025: de beste maatregelen voor gewone gebruikers

Online privacy is geen onderwerp meer dat alleen technici aangaat. Datalekken, getargete advertenties, phishing-pogingen en identiteitsfraude raken steeds meer gewone mensen. De goede nieuws: met een paar praktische maatregelen verbeter je je online privacy drastisch, zonder technische achtergrond.

Beginnen bij de basis: je wachtwoorden

Het grootste directe risico voor de meeste mensen zijn slechte wachtwoorden. Meer dan 80% van alle gehackte accounts wordt gecompromitteerd via hergebruikt of zwak wachtwoord.

Gebruik een wachtwoordmanager:
Een wachtwoordmanager bewaart unieke, sterke wachtwoorden voor elke dienst. Je hoeft zelf alleen één sterk hoofdwachtwoord te onthouden.

Beste opties:

• Bitwarden (gratis, open source, zelfhostbaar) — de privacyvriendelijkste keuze
• 1Password (betaald, €3/maand) — de meest gebruiksvriendelijke optie
• KeePassXC (gratis, lokale opslag) — maximale controle, geen cloud

Gebruik nooit het wachtwoordmanager van je browser als primaire oplossing. Browsergebonden wachtwoorden zijn minder veilig bij devicediefstal of browserexploit.

Twee-factor authenticatie (2FA):
Activeer 2FA op elk account dat het ondersteunt. De volgorde van prioriteit:

1. E-mail (toegang tot je mail geeft toegang tot alle andere accounts)
2. Online bankieren
3. Google, Apple ID, Microsoft
4. Sociale media

Gebruik bij voorkeur een authenticator-app (Google Authenticator, Authy, Aegis) boven sms-codes. Sms-codes zijn kwetsbaar voor SIM-swapping.

Browser en zoekmachine

Pas je browser aan:
Chrome is de meest gebruikte browser maar stuurt het meeste data naar Google. Alternatieven:

• Firefox — open source, sterk privacygericht
• Brave — ingebouwde adblocker en tracker-blokkering
• Safari — op Apple apparaten al redelijk privacy-vriendelijk

Gebruik uBlock Origin (extensie) in Firefox of Chrome voor effectief blokkeren van advertenties en trackers.

Zoekmachine:
Google verzamelt gedetailleerd zoekgedrag. Alternatieven:

• DuckDuckGo — geen tracking, acceptabele zoekresultaten
• Kagi (betaald, €10/maand) — privacyvriendelijk met uitstekende resultaten
• Brave Search — eigen index, geen Google-resultaten

VPN: wanneer wel en wanneer niet?

Een VPN verbergt je IP-adres voor websites en versleutelt je internetverbinding. Dit is nuttig bij:

• Publieke WiFi (vliegveld, café, hotel)
• Het omzeilen van regionale blokkades
• Het verbergen van je internetgedrag voor je internetprovider

Een VPN is geen wondermiddel: het verplaatst het vertrouwen van je provider naar de VPN-aanbieder. Een slechte VPN-provider kan je data net zo goed bijhouden als je internetprovider.

Betrouwbare VPN-opties:

• NordVPN — extern geauditeerd, geen logs, brede serverlijst
• Mullvad — meest privacygericht, geen account vereist, cash-betaling mogelijk
• ProtonVPN — Zwitsers recht, open source, goede gratis tier

E-mail privacy

Standaard e-mailproviders (Gmail, Outlook, Hotmail) scannen je berichten voor reclame-targeting.

Meer privacyvriendelijke alternatieven:

• ProtonMail — end-to-end encryptie, Zwitserse wet, gratis basisplan
• Tutanota — Duits alternatief met end-to-end encryptie

E-mailaliassen:
Services als SimpleLogin of AnonAddy genereren willekeurige e-mailadressen die doorsturen naar je echte inbox. Zo geef je bij iedere dienst een ander adres op — lekt één adres, dan verwijder je die alias.

Smartphone privacy

Toestemmingen beheren:
Loop door je app-rechten en trek onnodige rechten in:

• Locatietoegang: alleen 'tijdens gebruik', nooit 'altijd' voor apps die dat niet echt nodig hebben
• Microfoontoegang: beperkt tot apps die je actief voor spraak gebruikt
• Cameratoegang: alleen voor apps die foto's of video's maken

App permissies controleren:
Zowel iOS als Android bieden overzichten van welke apps welke rechten hebben. Neem hier tien minuten de tijd voor — de resultaten zijn soms verrassend.

Verschil iOS vs Android voor privacy:
iOS heeft over het algemeen sterkere privacy-standaardinstellingen. De App Tracking Transparency-functie vereist dat apps expliciete toestemming vragen voor cross-app tracking.

Android biedt meer controle maar ook meer risico bij minder populaire apps en alternatieve app stores.

Slimme apparaten (smart home)

Slimme speakers (Amazon Echo, Google Nest), smart tv's en andere IoT-apparaten luisteren of verzamelen data. Basis-maatregelen:

• Slimme speaker uitschakelen wanneer je niet thuis bent of gevoelige gesprekken voert
• Smart TV's bij voorkeur niet verbinden met internet (gebruik een losse streamer)
• Gescheiden WiFi-netwerk voor IoT-apparaten (segmentering)

Conclusie: prioriteiten stellen

Je hoeft niet alles tegelijk te doen. Pak het stap voor stap aan:

1. Deze week: wachtwoordmanager installeren, e-mail 2FA activeren
2. Deze maand: browser-extensies installeren, e-mailprovider overwegen
3. Dit kwartaal: VPN evalueren, smartphone-rechten opschonen
4. Langere termijn: e-mailaliassen, smart home segmentering

Privacy is een proces, geen eindbestemming. Kleine stappen maken al een merkbaar verschil.